ท่อแตก ไม่ตัด ไม่ต่อ แต่แปะแผล เหมือนพลาสเตอร์ยา

ในสวน ในฟาร์ม เวลาเราเดินท่อน้ำ สำหรับรดน้ำต้นไม้ด้วยท่อ PVC ไม่ว่าจะเป็นท่อหลัก ท่อรอง ท่อย่อย ท่อไหนๆ เราก็จะขุดร่อง วางท่อ แล้วก็กลบท่อเอาไว้ใต้ดิน เพื่อให้พ้นจากแดด เพราะแสงแดด จะทำให้ท่อหมดอายุการใช้งานเร็วขึ้น ท่อจะไม่ยืดหยุ่น แข็งกรอบ บีบนิดเดียวก็แตก และเพื่อไม่ให้เกะกะในการทำงานสวนด้วย เช่น การตัดหญ้าด้วยเครื่องสะพาย การใช้รถเข็นตัดหญ้า หรือแม้กระทั่งเรื่องของการลำเลียงผลผลิต ออกไปจากแปลงปลูก แล้วรวบรวมไว้รอขึ้นรถขนส่งลำเลียงไปขาย เป็นต้น

เมื่อท่อน้ำ PVC สำหรับระบบน้ำในสวน ในฟาร์ม ถูกฝังเอาไว้ใต้ดิน ก็เป็นเริ่องยากที่จะสังเกตเห็นได้ (ถ้าท่อไม่โผล่พ้นดินก็ไม่มีทางรู้) เมื่อมองไม่เห็น ก็ต้องมีเครื่องหมายบอกตำแหน่งแนวท่อใต้ดิน รวมถึงใช้ความจำด้วยเพื่อป้องกันความผิดพลาด และพลั้งเผลอ ที่จะขุดไปโดนท่อ เพราะถ้ามีความเสียหายเกิดขึ้น เราต้องเสียทั้งเงิน และเวลาด้วยแทนที่จะใช้ความระมัดระวังตอนขุดดิน แต่ก็นั่นแหละ ความผิดพลาดเกิดขึ้นได้เสมอ

วันนี้ก็เช่นกัน แม้จะมีแนวเส้นท่อที่สังเกตได้ชัดเจน แต่เพราะแดดร้อน อากาศอบอ้าว อยากจะทำงานให้เสร็จๆ เพราะต้นไม้ในฟาร์มยังไม่โตสักเท่าไหร่ ร่มเงาก็ยังไม่มี ความร้อนจึงมีอยู่ทั่วแปลงปลูก เมื่อความรีบ ความใจร้อนเข้าครอบงำ ก็ไม่เล็ง ไม่ดูแนวท่ออย่างที่ควรจะทำ มือจับเสียมหายใจเข้า แล้วออกแรงขุดลงไปเต็มที่ ยังไม่ทันจะได้หายใจออก ก็ต้องใจหาย เพราะเสียงที่คุ้นเคย แต่ไม่อยากให้เกิดก็ดังขึ้น “โบ๊ะ” เอาแล้วไง แทนที่จะเสร็จงานไว เลยกลายเป็นงานยาว ต้องถอนหายใจยาวๆ แล้วแก้ให้เสร็จก่อนการปล่อยน้ำ รดน้ำต้นไม้ในครั้งถัดไป

แผลสั้นๆ เคยแก้ไขมาก่อน ด้วยการแปะท่อ PVC ทับรอยบาดแผล โดยให้ท่อ PVC ที่ใช้ปิดทับรอยแผล ยาวกว่ารอยแผล เหมือนการแปะพลาสเตอร์ยาลงบนแผล แบบนั้นเลย แต่คราวนี้แผลยาวมาก ปกติก็ควรจะตัดท่อช่วงที่เป็นแผลทิ้งไป แล้วต่อท่อใหม่เข้าไปตรงกลางแทนช่องว่างที่ขาดหายไป ซึ่งถ้าทำแบบนั้น ก็ต้องเปิดแนวท่อ ให้ยาวกว่านี้อีก เพื่อโก่งตัวท่อขึ้น หรือกดท่อลงได้บ้าง จะได้สวมท่อใหม่ลงไปแทนช่องว่างของท่อแตกที่ตัดทิ้งไป ซึ่งการต่อประสานท่อ PVC แบบที่ว่านี้ ถ้าไม่ใช้ข้อต่อตรงสองอัน ก็ต้องบานท่อสองด้าน แถมขณะที่สวมที่ลงไป ยังต้องแข่งกับเวลา สวมให้เรียบร้อยก่อนที่กาวจะแห้งเกินไปจนหนืด และสวมท่อไม่ได้ แดดร้อนๆ แบบนี้กาวที่ทาจะแห้งเร็วขึ้นไปอีก ก็เลยเลือกที่จะ “ลอง” ใช้วิธีแปะท่อ PVC ดูสักครั้งสำหรับรอยแผลวันนี้ (ก็แดดมันร้อนนี่นา ขอเริ่มจากเรื่องง่ายๆ ก่อน) ถ้าไม่ได้จริงๆ ก็ต้องตัดต่อท่อ อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

เริ่มต้นการแปะแผลที่แตก ด้วยการปิดน้ำทั้งหมดก่อน ไม่ให้มีน้ำไหลผ่านท่อเส้นที่กำลังต้องการซ่อม จากนั้นก็ต้องทำให้ผิวท่อแห้ง ในกรณนี้ มีน้ำค้างท่อเยอะ และมีน้ำไหลออกมาเรื่อยๆ แม้จะปิดวาล์วน้ำของท่อเส้นนี้ไปแล้ว จึงต้องหาทางระบายน้ำออกจากท่อเพิ่มเติม อย่างน้อยก็ให้ต่ำกว่ารอยแผล ไม่งั้น ทากาวไม่อยู่ จะเสียเวลาซ่อมไปเปล่าๆ ก็เลยใช้ปลายไขควงทดสอบไฟ แง้มแผลขึ้นนิดนึง ให้น้ำค่อยๆ ระบายออกไปจนหมด จนพอดีกับแนวแผล หรือต่ำกว่ารอยแผลเล็กน้อย (หากทำได้)

เมื่อน้ำหยุดไหลแล้ว เราต้องทำความสะอาด พื้นผิวท่อให้สะอาด อย่าให้มีน้ำเกาะ อย่าให้ท่อเปียก เพราะกาวทาท่อ PVC จะติดไม่อยู่ หรือติดได้แต่ไม่แน่นพอ เดี๋ยวความพยายามจะสูญเปล่า เสียเวลาโดยใช่เหตุ จึงต้องเตรียมพื้นผิวให้ดีๆ เสียเวลาอีกนิด ดีกว่าเสียใจทีหลัง เหมือนตอนทำท่อแตก เพราะไม่มองแนวท่อ (เศร้าจริง) เมื่อทำความสะอาดเรียบร้อยดีแล้ว ให้จัดพื้นผิวของรอยแผล ให้ค่อนข้างเรียบเสมอกัน ให้เหมือนกับท่อมีแค่รอยแผล ไม่ใช่รอยแตก (เอาแบบมือลูบบาดแผลแล้วไม่สะดุด ซึ่งเป็นไปได้ยาก แต่ทำให้ดีที่สุดแล้วกัน) เพราะถ้าไม่เรียบพอ ก็จะมีช่องว่าง ตรงบาดแผลที่ท่อใหม่ปิดทับท่อเก่า ช่องว่างเยอะ น้ำก็ไหลออกมาตามช่องว่างนั้นได้ เราจึงต้องพยายามป้องกันความผิดพลาดทุกรูปแบบ

หลังจากเตรียมพื้นผิวเรียบร้อยแล้ว ระหว่างที่รอให้พื้นผิวแห้งสนิท ก็หันมาจัดการกับท่อที่จะแปะทับลงไป เราตัดท่อที่ความยาว ยาวกว่าแผลสักหน่อย อย่าให้พอดีกับรอยแผล ประมาณอย่างน้อยด้านละ 2 cm ก็ดี จากนั้นก็ผ่ากลางท่อ ตามแนวยาวๆ เลื่อยให้ตรงหน่อยก็ดี เวลาจับถ่างออก เพื่อสวมทับท่อ จะได้ง่าย (อ้อ ท่อที่เราจะนำมาทำพลาสเตอร์ปิดแผลท่อนี่ ควรใช้ท่อบาง อย่าไปเอาท่อหนาๆ คลาสสูงๆ 13.5 เชียว เดี๋ยวใช้มือถ่างไม่ไหวนะ) เมื่อตัดท่อ และผ่าท่อเรียบร้อยแล้ว ให้ใช้หลังใบเลื่อยเหล็ก ขูดเอาขุย PVC ทิ้งไปให้หมดด้วย ทั้งด้านใน และด้านนอกท่อ เพราะถ้ามีขุย PVC จากการเลื่อยติดอยู่ เมื่อเราประกบท่อปิดแผลลงไปแล้ว จะปิดทับได้ไม่สนิท ติดที่ขุย PVC นี่แหละ ทำให้น้ำรั่วได้อีก เมื่อขูดเอาขุย PVC ทิ้งไปแล้ว ต้องทำความสะอาดท่อด้านในอีกครั้งให้สะอาด (ถ้าเป็นท่อซื้อมาใหม่ก็ใช้ได้เลย แต่ของผมมันท่อเก่าเก็บ ต้องใช้ผ้าชุบน้ำเช็ดทำความสะอาด เอาสิ่งสกปรกออกก่อน)

หลังจากทำความสะอาดท่อ ทั้งท่อที่แตก และท่อแปะแผลเรียบร้อยแล้ว ก็เริ่มละเลงกาวได้เลย ให้ใช้กาวน้ำเหลวๆ กาวกระป๋องนี่แหละ เหลวดี แห้งช้าหน่อย (อย่าไปใช้กาวหลอดเข้มข้นนะครับ ไม่จำเป็น แถมแห้งเร็ว ปิดแผลยากอีก) ทาให้ทั่วๆ ให้เปียกเลย (ขออภัย ไม่ได้ถ่ายภาพให้ดู ขืนมัวแต่ถ่ายภาพ กาวแห้งก่อน คงแปะไม่อยู่) เปียกขนาดมองเห็นกาวเยิ้มๆ นั่นแหละครับ พยายามทาให้ทั่วทั้งท่อ ด้านบนรอยแผล และด้านล่าง โดยเฉพาะรอบๆ รอยแผลให้เปียกไว้เป็นดี ส่วนท่อปิดแผล ทาบ้างแต่ไม่ต้องถึงกับเปียกเยิ้ม แต่ให้เน้นตรงบริเวณที่จะทับลงไปบนรอยแผลแตก ต้องทาให้ทั่วๆ

จากนั้นก็ง้างท่อปิดแผล ครอบทับลงไปที่บาดแผลท่อแตกแล้วใช้มือกด และบีบให้แนบสนิทกับท่อ กดไว้สักพักให้กาวที่ถูกแรงดัน แรงบีบจากมือ กระจายไปทั่วๆ ทั้งพื้นผิวของท่อสองชิ้นที่ประกบกัน ก็ปล่อยมือได้ จากนั้นใช้ cable tie หรือ เข็มขัดรัดสาย ความยาวพอที่จะรัดรอบท่อได้ (ถ้าไม่มี ก็ใช้ลวดนะครับ) รัดรอบท่อแล้วดึงให้แน่นๆ ของผม cable tie เส้นเล็ก เลยจัดไปหลายเส้นหน่อย เอาให้มั่นใจว่า ท่อปิดแผล จะแนบสนิทไปกับรอยแผลท่อที่แตก แค่นี้ก็เสร็จเรียบร้อย อ้อ วิธีนี้ใช้กับท่อที่แตกเป็นรูก็ได้ ถ้าเล็กๆ ก็ยังพอไหว แต่ถ้ารูใหญ่มาก ก็ไม่น่าจะรอดนะ แต่ถ้าใครอยากจะลอง ก็ลองดูได้ไม่ได้ห้าม

เสร็จแล้วครับ การปิดแผล ปิดท่อของเรารอบนี้ ผ่านไปได้ด้วยดี พักเอาไว้สักสองชั่วโมง กะว่ายังไงกาวก็แห้งแน่ แถมตากแดดแรงๆ แบบนี้ ไม่แห้งให้รู้ไป จากนั้นก็ปล่อยน้ำทดสอบท่อ ทดสอบรอยแผลได้ แล้วทุกอย่างก็ผ่านไปได้ด้วยดี เรียบร้อย โรงเรียนฟาร์มเพียร จริงๆ ความเพียร ฟาร์มเพียร พยายาม อยู่ที่ไหน ความสำเร็จอยู่ที่นั่นนะ