ลับคมกรรไกรตัดกิ่ง เรื่องง่ายๆ ใช้ตะไบเล่มเดียว ก็คมได้ ถ้าเข้าใจ ซึ่งจะว่าไปแล้วจะบอกว่าง่าย หลายคนก็อาจจะบอกว่ายาก เพราะลำพังมีดทำครัวทั่วไป หลายคนยังบอกว่ายาก ลับยังไงก็ไม่คม เลยก็มี ทั้งนี้มันก็ต้องอาศัยเวลา ในการทำความเข้าใจ ในการลองลับมีดด้วยตัวเอง ผ่านไปหลายๆ ครั้งก็จะเข้าใจสาเหตุว่าทำไมที่ผ่านมาเราลับมีดไม่คมเลย
กรรไกรตัดกิ่ง เป็นอุปกรณ์พื้นฐานมากๆ ติดมือคนทำสวนทั่วไป ไม่ว่าจะเป็นสวนผัก หรือสวนผลไม้ ล้วนต้องพึ่งพาอาศัยกรรไกรตัดกิ่งเสมอ ซึ่งกรรไกรตัดกิ่งมันไม่มีตัวเลือก ใช้แล้วทิ้งเหมือนใบมีดคัทเตอร์ ใบมีดโกน เมื่อใช้งานไปสักพัก ความคมจะลดลง ความเบลอของคมกรรไกรจะเข้ามาแทนที่ หรือเรียกว่าคมมันเยินก็ได้ ทำให้กรรไกรตัดกิ่งที่เคยคม เปลี่ยนสภาพมาเป็นทึ่อ ตัดกิ่งไม่ค่อยจะเข้า ต้องออกแรงเยอะ แต่ถ้าอยากจะออกแรงน้อยๆ ก็ต้องออกแรงลับคมกรรไกรเสียก่อน
ทำไมเราจึงลับกรรไกรตัดกิ่ง ด้วยตะไบ แทนที่จะใช้หินลับมีด สาเหตุที่ควรเลือกใช้ตะไบ เพราะเวลาที่เราง้างกรรไกรตัดกิ่งจนสุด เปิดกว้างที่สุด เราจะพบว่าบริเวณของคมที่อยู่ลึกที่สุดของกรรไกรตัดกิ่ง จะมีมุมที่แคบมากๆ ถ้าเราจะใช้หินลับมีด ที่มีความหนา จะต้องถอดชิ้นส่วน แยกกรรไกรตัดกิ่งออกมาเป็นชิ้นๆ จึงจะนำไปลับด้วยหินลับมีดได้ แต่ถ้าจะใช้หินลับมีดแบบบางๆ ก็จะมีปัญหาน้อยกว่า แต่ความกว้าง ก็อาจจะทำให้เราลับคมกรรไกรไม่ถนัดเช่นกัน ดังนั้น ขอยืนยัน ตะไบ เหมาะสมกว่า
กรรไกรตัดกิ่ง ที่ขายๆ กัน มีรูปแบบของกรรไกรอยู่หลากหลาย ต่างก็ออกแบบ และแก้ไขข้อบกพร่องในการใช้งานกันต่อมาเรื่อยๆ แต่บางรุ่นก็ทำออกมาด้วยเรื่องของราคาเป็นหลัก ซึ่งมันก็ใช้งานได้ดีแหละ แต่อายุการใช้งานจะสั้น เพราะคุณภาพ ของเนื้อโลหะที่นำมาทำใบมีด มันไม่แข็งแรงพอ แม้เราจะลับใบมีดให้กลับมาคมได้ มันก็จะเสียคมอย่างรวดเร็ว ไม่สามารถรักษาคมเอาไว้นานๆ ได้ เหมือนกับกรรไกรตัดกิ่งแพงๆ ที่เนื้อโลหะที่นำมาใช้ทำใบมีด จะมีคุณภาพสูง
กรรไกรตัดกิ่งคุณภาพดี เวลาที่เราตะไบ เพื่อลับคมมีดนั้น เราไม่ต้องตะไบมาก ตามปกติ คมมีดมันจะมีอาการเบลอ หรือคมมีดมันจะพับลง เพราะแรงที่เรากดใบมีดลงไปยังกิ่งไม้ คมมีดมันรับแรงไปเต็มๆ นานเข้ามันก็จะพับ จะเบลอ จะเยิน อย่างที่เห็นในภาพประกบ ทำให้คมมีดมีความหนา ไม่บางเหมือนตอนลับคมใหม่ๆ เราจึงต้องออกแรงกดมากขึ้น หรือที่เรียกว่าไม่คมนั่นเอง
ทำไมถึงบอกว่าไม่ต้องตะไบอะไรมาก? ถ้าเราเคยเดินตลาด ผ่านเขียงหมู ที่เค้าแล่หมู แล่ไก่ขาย เราจะเห็นว่า เค้าจะลับมีดของเค้าบ่อยๆ บ่อย แต่ไม่นาน ส่วนมากที่เห็นเค้าจะใช้แท่งลับมีด ไม่ใช้หินลับมีด เพราะสะดวก ลับง่าย ฝนไม่นาน ซ้ายที ขวาที แล้วก็ลงมือแล่หมูได้เลย แม่ค้าขายส้มตำก็ด้วย จะเห็นบ่อยๆ ว่าแม่ค้าจะลับมีดกับครกตำส้มตำก่อน ที่จะหั่นมะนาว หรือมะเขือเทศ แต่ลับแค่สองครั้ง คือ ซ้ายทีนึง ขวาอีกทีนึง ก็ลับครบทั้งสองด้าน และลงมือหั่นได้เลย กรรไกรตัดกิ่งของเราก็เหมือนกัน ถ้าใบมีดถูกใช้งาน และลับคมอยู่เรื่อยๆ มันก็แค่ คมมีดบางๆ มันพับไปซ้ายนิด ขวาหน่อย การลับมีด ก็เหมือนกับการจัดความคมให้มันมาอยู่ในสภาพพร้อมใช้งานเท่านั้นเอง
วิธีลับคมกรรไกรตัดกิ่งด้วยตะไบนั้น นำมาจากซองวัสดุห่อหุ้มกรรไกรตัดกิ่งยี่ห้อดัง ที่บอกวิธีลับคมเอาไว้ด้วย เค้าแนะนำว่า ให้ใช้ตะไบ ตั้งมุมของตะไบ กับคมของกรรไกรตัดกิ่ง ให้อยู่ในแนวระนาบเดียวกัน แนบกันได้สนิท เพื่อให้มุมของคม ของกรรไกรตัดกิ่งที่เค้าออกแบบไว้ ไม่เปลี่ยนแปลงไปจากเดิม จากนั้นก็ฝนแบบหมุนเป็นวงกลมเล็กๆ ไปเรื่อยๆ ขยับไปทีละนิดๆ ไปจนสุดปลาย แล้ววนกลับมาใหม่ สักรอบ สองรอบก็พอแล้ว ไม่ต้องลงน้ำหนักตะไบมาก ค่อยๆ ตะไบไป เพื่อให้กินเนื้อโลหะอย่างสม่ำเสมอ และไม่กินเนื้อโลหะมากเกินความจำเป็นด้วย
ในคลิปที่แสดงให้ดูนั้น ผมถือมือถือถ่ายวีดีโอไปด้วย มันไม่ถนัด แต่การออกแรง และวางมุมของตะไบ กับคมกรรไกรตัดกิ่ง ก็ประมาณที่เห็นในคลิป ตะไบวนไปเรื่อยๆ แล้วค่อยวนกลับมาใหม่แบบในคลิปเลยครับ คอยสังเกตว่า ร่องรอยคมที่มันเบลอๆ หายไปหมดแล้วก็ใช้ได้ เพราะความคมของกรรไกรตัดกิ่ง เราไม่จำเป็นต้องสร้างคมให้บางเหมือบกับใบมีดคัทเตอร์ หรือใบมีดโกน เพราะวัตถุประสงค์ในการใช้งานมันต่างกัน ถ้าเราลับคมให้บางแบบนั้น เวลาเอาไปใช้งานจริง ตัดแค่ไม่กี่กิ่ง คมมันก็จะเสียหายแล้วล่ะครับ ความคมคงอยู่ไม่นานแน่นอน
